Recenzje

Świat Alternatywny Jarosława Jaśnikowskiego – wycieczka z przewodnikiem

Jarosław Jaśnikowski, urodzony w 1976 roku, należy do grona rodzimych artystów, którzy większą renomę zyskali za granicą. Wymienia się go wśród najwybitniejszych polskich surrealistów, a w pracach dostrzega inspiracje Salvadorem Dalim czy Wojciechem Siudmakiem. Artysta wypracował jednakże własny, szalenie wyrazisty styl, którego cechy prezentuje w znakomity sposób autorski album, wydany w 2013 roku. Odbiorca może zapoznać się przy tym nie tylko z najistotniejszymi dziełami twórcy, lecz także z ich wspólnym mianownikiem – eterycznym, onirycznym i niepojętym Światem Alternatywnym.
Owa jakże złożona kreacja jest głównym wyróżnikiem malarstwa Jaśnikowskiego. W jej ramach rozgrywa się większość przedstawionych na płótnie scen, tworzących oryginalną mitologię artysty. Ukazaną przez niego rzeczywistość, koegzystującą z naszym światem, uwarunkowała katastrofa, do której doszło w średniowieczu. W jej wyniku wszędzie roi się od lewitujących wysp, wybory estetyczne wyznacza gotyk, a ludzkość przemieszcza się przy pomocy latających wehikułów (często skrzyżowanych z monumentalnymi katedrami). Po kataklizmie uległy zachwianiu prawa fizyki (przede wszystkim grawitacja), sens utraciły tradycyjne pojęcia czasu i materii, sny przybrały formę materialną, a w wielu miejscach pojawiły się zagadkowe Oczy, bezustannie obserwujące człowiecze zmagania z życiem. W podobnej scenerii zdarzyć się może praktycznie wszystko, a artystyczny potencjał zdaje się nieograniczony.

Na każdym kroku, jakby prowadząc nas przez kolejne stronice atlasu Świata Alternatywnego, Jaśnikowski daje dowód swojej inwencji oraz konsekwencji w budowaniu nieziemskich realiów. Pomaga mu w tym enigmatyczna figura Przewodnika – postaci w cylindrze i starym płaszczu, która przyśniła mu się po raz pierwszy, kiedy miał trzy lata (na jednym z obrazów został on ukazany w sposób znaczący, z zegarem zamiast twarzy). Ów łącznik pomiędzy fikcją a realnością, pojawiający się na wielu obrazach – niekiedy w towarzystwie samego malarza – dzieli się z nami (za pośrednictwem relacji twórcy) informacjami na temat innej rzeczywistości, rządzących nią praw, a także jej mitologii.

Jednakże największą zaletą recenzowanej pozycji i twórczości Jaśnikowskiego w ogóle jest to, że artysta dokonuje tego wszystkiego nie tylko za pośrednictwem środków wizualnych, ale również prozaicznych wstawek. Opisy, znakomicie wprowadzające w klimat, niezwykle plastyczne i wiele rozjaśniające, towarzyszą licznym dziełom i często charakteryzują się humorem, podszytym refleksją na temat współczesności. Krytyka obserwowanej rzeczywistości bowiem silnie uobecnia się w dziełach malarza, nawet jeśli pozostaje zakamuflowana wśród czysto nadrealistycznych motywów i stylistyk. Artysta komentuje na przykład standardy unijne, archetypy polskości itp.

Sama kraina prezentuje się raczej niegościnnie, poniekąd apokaliptycznie, co podkreślają cokolwiek przytłaczające kolory, wszechobecna rdza oraz ruiny. Nawet niewprawny odbiorca spostrzeże od razu nagromadzenie nawiązań kulturowych, szczególnie do mitologii literatury czy do dzieł Dalego – w postaci topiących się zegarów. Artystę fascynują również architektura gotycka, a także pociągi, dzięki czemu powstało wiele niesamowitych kompozycji. W obrazach dostrzegalny jest nienachalny erotyzm (żagle i frontony w postaci nagich kobiecych torsów). Dominują zniekształcone, zdefragmentowane formy zderzone z tłem, sprawiającym wrażenie stałego i solidnego. Mnogość detali i swoista zabawa z widzem angażują oraz skłaniają do wielokrotnego powrotu do co ciekawszych obrazów.

Połączeniem dwóch wzmiankowanych aspektów: wizualnego oraz piśmienniczego dzieła Jarosława Jaśnikowskiego zapraszają do jedynej w swym rodzaju podróży po umyśle artysty. Do pełnej przygód wyprawy w nieznane. Nagromadzenie imponującej liczby reprodukcji przy jednoczesnej małej ilości tekstu pozwala w pełni rozkoszować się wędrówką, bez przestojów powodowanych przesytem informacją. Urzeka również bogactwo treści i zróżnicowanie stylistyk, ukazujące rozwój twórcy. W ostatecznym rozrachunku album autorski Świat Alternatywny stanowi esencję dokonań Jaśnikowskiego, udowadniając, że słusznie nazywa on sam siebie Opowieściomalarzem.  


autor: Jarosław Jaśnikowski
tytuł: Świat Alternatywny (album autorski)
dobór tekstów: Marek Szeles
miejsce i rok wydania: Katowice 2013
stron: 220
format: 240 × 300 mm
oprawa:twarda                                                     


Antoni Kaja

Student filologii angielskiej na Uniwersytecie Gdańskim, humanista duchem. W wolnych chwilach pochłania nałogowo książki, obserwuje zakręcone losy fikcyjnych bohaterów telewizyjnych i ucieka w światy wyobraźni (z powrotami bywają problemy). Pisarz amator, fanatyk Doktora Who, wielbiciel postmodernizmu, metafikcji oraz czarnego humoru. Odczuwa niezdrową fascynację szaleństwem i postaciami pokroju Hannibala Lectera. Uważa, że w życiu człowieka najważniejsza jest pasja.